Go to content Go to navigation Go to search

Otra de náutica

8 marzo 2005 · Naútica

Póster de una trirreme griega (imagen reducida)

Póster de una trirreme ateniense de la época clásica, con una definición suficiente como para imprimirlo en un DIN A4 con calidad. Fue publicadο en la edición electrónica de la revista electrónica griega Rom, en su edición de Junio/Julio del 98. A día de hoy es inaccesible en la red, de modo que lο cuelgo aquí para su descarga: Τριήρης.jpg. No figura en el póster el nombre del autor, al que estaría bien poder reconocerle el mérito.

Añadido 16/3/2006. En la Wikipedia descubro una imagen igualmente buena, esta vez de una birreme romana. La encuentro por la entrada Armada romana, completísima a día de hoy.

Comentarios

---

¿Y quién es Pompilo?

14 febrero 2005 · Varia

El pez piloto, Naucrates ductor (Lineo, 1758), que da nombre a este blog me pide un poco de nombradía. Así que hoy traduzco las únicas referencias a este personaje mitológico, un marinerito casi anónimo.

Ateneo, Deipnosofistas VII 283e

Ἀπολλώνιος δ’ ὁ ῥόδιος ἢ Ναυκρατίτης ἐν Ναυκράτεως κτίσει τὸν Πομπίλον φησὶν ἄνθρωπον πρότερον ὄντα μεταβαλεῖν εἰς ἰχθὺν διά τινα Ἀπόλλωνος ἔρωτα‧ τὴν γὰρ Σαμίων πόλιν παραρρεῖν ποταμὸν Ἴμβρασον,

τῷ ῥά ποτ’ Ὠκυρόην νύμφην, περικαλλέα κούρην,
Χησιὰς εὐπατέρεια τέκεν φιλότητι μιγεῖσα,
Ὠκυρόην, ᾗ κάλλος ἀπείριτον ὤπασαν Ὧραι‧

ταύτης οὖν ἐρασθέντα Ἀπόλλωνα ἐπιχειρῆσαι ἁρπάσαι. διαπεραιωθεῖσαν δ’ εἰς Μίλητον κατά τινα Ἀρτέμιδος ἑορτὴν καὶ μέλλουσαν ἁρπάζεσθαι εὐλαβηθεῖσαν Πομπίλον τινὰ θαλασσουργὸν ἄνθρωπον καθικετεῦσαι ὄντα πατρῷον φίλον, ὅπως αὐτὴν εἰς τὴν πατρίδα διασώσῃ, λέγουσαν τάδε‧

πατρὸς ἐμοῖο φίλου συμφράδμονα θυμὸν ἀέξων,
Πομπίλε, δυσκελάδου δεδαὼς θοὰ βένθεα πόντου,
σῷζέ με:

καὶ τὸν εἰς τὴν ἀκτὴν διαγαγόντα αὐτὴν διαπεραιοῦν. ἐπιφανέντα δὲ τὸν Ἀπόλλωνα τήν τε κόρην ἁρπάσαι καὶ τὴν ναῦν ἀπολιθώσαντα τὸν Πομπίλον εἰς τὸν ὁμώνυμον ἰχθὺν μεταμορφῶσαι ποιῆσαί τε τὸν

πομπίλον ὠκυάλων νηῶν αιηονονα δουρον.

Apolonio de Rodas, o de Naúcratis, cuenta en La toma de Naúcratis lo siguiente. Pompilo era antes un hombre, y se convirtió en pez a causa de un escarceo de Apolo. El río Ímbraso bordea la ciudad de los samios y…

«allí en tiempos a la ninfa Ocírroe, una joven hermosísima,
parió la noble Quesias de su relación con un amante;
a Ocírroe, a la que dieron las Horas una belleza sin par»

El caso es que Apolo, enamorado de ella, intentó hacerla suya. Ella se había desplazado a Mileto para asistir a una fiesta de Ártemis y, temiendo que iba a ser raptada, suplicó a Pompilo, un marino que era amigo de su familia, que la llevara de vuelta a casa, diciéndole:

«Deudor del consejero ánimo de mi querido padre,
Pompilo, conocedor del cóncavo fondo del mar estrepitoso,
sálvame.»

Él la llevó en su viaje hasta la costa vecina. Apolo se apareció, raptó a la joven y, tras petrificar la nave, transformó a Pompilo en el pez del mismo nombre, e hizo

«a Pompilo madero †eonon† de las naves que navegan veloces.»

Claudio Eliano, Sobre los animales 15.23

Τὸν ἰχθὺν τὸν πομπίλον οὐ μόνον Ποσειδῶνος λέγουσιν ἱερὸν εἶναι, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν Σαμοθρᾴκῃ θεῶν φίλον. ἁλιέα γοῦν τινα ἐν τοῖς ἄνω τοῦ χρόνου τιμωρίαν ὑποσχεῖν τῷδε τῷ ἰχθύι. καὶ τὸ μὲν ὄνομα ἦν ὡς λόγος τοῦ ἁλιέως Ἐπωπεύς, ἦν δὲ ἐξ Ἰκάρου τῆς νήσου, καὶ υἱὸς αὐτῷ ἦν. ἀθηρίας οὖν ποτε γενομένης ἰχθύων, ἀνήγαγε τὸν βόλον μόνους θηράσαντα πομπίλους, οὕσπερ οὖν καὶ δεῖπνον σὺν τῷ παιδὶ ὁ Ἐπωπεὺς ἔθετο. οὐκ ἐς μακρὰν δὲ δίκη τιμωρὸς μετῆλθεν αὐτόν· τῇ γὰρ ἁλιάδι αὐτοῦ κῆτος ἐπελθὸν ἐν ὄψει τοῦ παιδὸς τὸν Ἐπωπέα κατέπιε.

λέγουσι δὲ καὶ τοὺς δελφῖνας πολεμίους τῷ πομπίλῳ εἶναι, οὐ μὴν οὐδὲ ἐκείνους καλῶς ἀπαλλάττειν ὅταν αὐτοῦ γεύσωνται· σφαδάζουσι γὰρ παραχρῆμα καὶ ἐκμαίνονται, καὶ ἀτρεμεῖν ἀδυνατοῦντες ἐπὶ τοὺς αἰγιαλοὺς ἐκφέρονται, καὶ ἅπαξ ἐκβρασθέντες ὑπὸ τοῦ κύματος κορώναις τε εἰναλίαις καὶ λάροις δεῖπνόν εἰσιν.

λέγει δὲ Ἀπολλώνιος ὁ Ῥόδιος ἢ Ναυκρατίτης ὅτι καὶ ἄνθρωπός ποτε οὗτος ἦν, καὶ ἐπόρθμευεν. ὁ δὲ Ἀπόλλων ἠράσθη κόρης, καὶ ἐπειρᾶτο αὐτῇ ὁμιλῆσαι· ἣ δὲ ἀποδιδράσκουσα ἦλθεν ἐς Μίλητον καὶ ἐδεήθη Πομπίλου τινὸς θαλαττουργοῦ, ἵνα αὐτὴν διαγάγοι τὸν πορθμόν· ὃ δὲ ὑπήκουσεν. ἐπιφανεὶς δὲ ὁ Ἀπόλλων τὴν μὲν κόρην ἁρπάζει, τὴν δὲ ναῦν λίθον ἐργάζεται, τὸν δὲ Πομπίλον ἐς τὸν ἰχθὺν τοῦτον μετέβαλεν.

Del pez piloto dicen que no sólo es sagrado por Posidón, sino que también lo tienen en gran estima los dioses de Samotracia. Lo cierto es que tiempo atrás un pescador tenía mucho respeto a este pez; la leyenda dice que el nombre del pescador era Epopeo, que era de la isla de Ícaro y que era hijo de éste. Pues bien, cierta vez que la pesca era escasa, Epopeo izó la red y vio que sólo había capturado peces piloto, así que el pescador y su hijo se los comieron para cenar. No tardó mucho en llegarle el castigo: un monstruo marino apareció junto a la barca de Epopeo y se lo tragó delante de su hijo.

Dicen también que los delfines son enemigos del pez piloto, y que éstos tampoco salen bien parados cuando se lo comen: al punto sufren convulsiones y enloquecen y, como no pueden parar de retorcerse, son arrastrados hasta las playas; y una vez que las olas los han varado, son pasto de los cuervos de playa y las gaviotas.

Apolonio de Rodas, o de Náucratis, dice que éste también fue antes un ser humano y que se dedicaba al trasbordo de pasajeros. A Apolo le gustó una muchacha, y quería poseerla. Ella, para escapar de él, fue a Mileto y pidió a un tal Piloto, un marino, que la llevara al otro lado del estrecho, a lo que él accedió. Apolo se apareció, raptó a la muchacha, petrificó el barco y transformó a Piloto en este pez.

Por cierto, que encuentro en la impresionante FishBase una lista de hasta 19 sinónimos científicos de Naucrates ductor. Como para no liarse.

Comentarios

---

Unicode made in Spain

4 febrero 2005 · Red

Quien se haya interesado un poco por el diseño sabe lo dificilísimo que es hacer un tipo de letra: un gran diseñador gráfico, un maestro como Eric Gill o Hermann Zapf, puede tardar dos años en dibujar un tipo de letra nuevo. Luego viene la dificultad de convertirlo en un archivo digital y que funcione. El sistema Unicode, con todas sus virtudes, ha hecho los tipos digitales más completos, y más complejos aún.

Así que, dificultad elevada al cubo, me quito el sombrero por los dos españoles, ambos licenciados en Filología Clásica, que han construido tipos Unicode, y cuyos nombres figuran en los escasos repertorios de tipos Unicode para lenguas clásicas.

Juan José Marcos, profesor de secundaria, es el autor de Alphabetum, un tipo impresionante por la cantidad de lenguas y alfabetos que incluye: falisco, ogámico, fenicio… y sigue como el conejito de Duracell. Posiblemente uno de los tipos Unicode más completos del mundo, ahí es nada.

Sandra Romano Martín mantiene un sitio sobre clásicas y tipografía: Sémata desde el que distribuye distribuía los tipos Adite, Asteria, Dioxipe, Korinthia, Hipermestra, Oxoniensis. Se ve que le encanta la tipografía. ¿Un alma gemela y de sexo femenino? ¿Alguien sabe cuánto son cuatrocientos dracmas? Para muestra un Portafolios, y encima mantiene un blog clasicista: Miscellanea Classica. ¿Ya sabe esta chica lo que vale?

[Actualizado 6/9/2005. Sandra Romano ha retirado sus fuentes de la web, por razones que no vienen al caso. Aunque tal vez conteste a un e.mail; ella vive en Sémata].

Comentarios [4]

---

Herramientas Unicode

27 enero 2005 · Red

Acabo de saber de un programita, UniGreek, con el que se teclea en Beta Code y el texto sale en Unicode. Lo ha creado Phillip Dow, es gratuito y hay versiones para Mac, PC y Linux. Estas son sus palabras:

“UniGreek makes simple and easy the creation of unicode compliant polytonic Greek script that can then be used in any unicode text editor or displayed on the web.”

Es cierto que puede pasar a Unicode textos ya escritos en Beta Code, como las obras del TLG, pero para esta tarea en particular es lentísimo y da un resultado mediocre. Lo hace mucho mejor el BetaCodeConverter de Lucius Hartmann.

Comentarios

---

Libros gratis. ¡Uauuuu!

26 enero 2005 · Libros

Un compañero escéptico me preguntaba un día para qué servía, de verdad, Internet. Le dije que, por ejemplo, para leer artículos especializados que ni por el forro conseguiría un profesor de secundaria en la biblioteca de la facultad más próxima, y menos de su barrio o pueblo. La pena, más bien, es que no esté todo en la red.

Portada del libro Graffiti in the Athenian Agora

Pues bien, aquí un sitio ejemplar. Los excavadores del Ágora de Atenas (Athenian Agora Excavations) nos dejan bajarnos gratis su publicaciones en formato PDF: aquí el listado de publicaciones. Claro que ninguno de estos libros contiene información vital para la docencia, pero para mí es un placer bajarme, por ejemplo, el Graffiti in the Athenian Agora, y puede serlo para los alumnos ver, en un rato tonto, pintadas insultantes, listas de la compra, dibujillos hechos a lo tonto…

A disfrutarlos.

Actualizado 27/11/2005. No sólo eso, sino que la lista de títulos disponibles sigue aumentando, por ejemplo con el sabroso Inscriptions from the Athenian Agora.

Comentarios [1]

---